aslında haşim’in o belde dediği yer olsa olsa cennettir ve şair cenneti dünyada bulamamanın ıstırabını çekmektedir. üstelik ordaki sevgilisi hayal ettiği eşidir ve de diğer kadınlar belki hurilerdir. “şair ister bilerek, ister bilmeyerek mutlak hakikati arayan kişidir” der necip fazıl poetikasında. haşim’in garip durumu da bunun en güzel örneği olsa gerektir.(Ali Rıza, 13.Aralık.2006)

Denizlerden
Esen bu ince hevâ saçlarınla eğlensin.
Bilsen
Melâl-i hasret ü gurbetle ufk-ı şâma bakan
Bu gözlerinle, bu hüznünle sen ne dilbersin!

Ne sen,
Ne ben,
Ne de hüsnünde toplanan bu mesâ,
Ne de âlâm-ı fikre bir mersâ
Olan bu mâi deniz
Melâli anlamayan nesle âşinâ değiliz.
 

Sana, yalnız bir ince taze kadın
Bana, yalnızca eski bir budala
Diyen bugünkü beşer
Bu sefil iştiha, bu kirli nazar,
Bulamaz sende bende bir mana!
 

Ne bu akşamda bir gam-ı nermin
Ne de durgun denizde bir muğber
Lerze-i istîtâr ü istiğnâ.

Sen ve ben
Ve deniz
Ve bu akşam ki lerzesiz, sessiz
Topluyor bû-yı ruhunu gûyâ,
 

Uzak
Ve mâi gölgeli bir beldeden cüda kalarak
Bu nefy ü hicre müebbed bu yerde mahkumuz…

O belde?
Durur menâtık-ı dûşîze-i tahayyülde;
Mâi bir akşam
Eder üstünde daima ârâm;
Eteklerinde deniz
Döker ervâha bir sükûn-ı menâm.
Kadınlar orda güzel, ince, saf, leylîdir,
Hepsinin gözlerinde hüznün var
Hepsi hemşîredir veyahut yâr;
Dilde tenvîm-i ıztırabı bilir
Dudaklarındaki giryende buseler, yahut,
O gözlerindeki nîlî sükût-ı istifham.
Onların ruhu şâm-ı muğberden
Mütekâsif menekşelerdir ki
Mütemâdi sükûn u samtı arar;
Şu’le-i bî-ziyâ-yı hüzn-i kamer
Mülteci sanki sade ellerine.
O kadar nâtuvan ki, ah, onlar,
Onların hüzn-i la’l ü müştereki,
Sonra dalgın mesâ, o hasta deniz
Hepsi benzer o yerde birbirine..
 

O belde
Hangi bir kıt’a-i muhayyelde?
Hangi bir nehr-i dûr ile mahdûd?
Bir yalan yer midir veya mevcûd
Fakat bulunmayacak bir melâl-i hülya mı?
Bilmem. yalnız
Bildiğim sen ve ben ve mâi deniz
Ve bu akşam ki eyliyor tehzîz
Bende evtâr-ı hüzn ü ilhâmı…
 

Uzak
Ve mâi gölgeli bir beldeden cüda kalarak,
Bu nefy ü hicre müebbed, bu yerde mahkumuz…
 

        GÜNÜMÜZ TÜRKÇESİYLE:

        Denizlerden esen ince hava saçlarınla eğlensin. Hasret ve gurbet
melaliyle akşam ufkuna bakan bu gözlerinle, bu hüznünle bilsen sen ne
dilbersin!

        Ne sen, ne ben, ne de güzelliğinde toplanan bu akşam, ne de fikrin
elemlerine bir liman olan bu mavi deniz, MELALİ ANLAMAYAN NESLE AŞİNA DEĞİLİZ!
Sana yalnız bir ince taze kadın, bana yalnızca eski bir budala diyen bugünkü
insanlık, bu sefil iştiha, bu kirli bakış, bulamaz sende bende bir mana, ne bu
akşamda ince bir gam, ne de durgun denizde bir kırgın gizleniş ve umursamazlık
titreyişi.

        O belde? Bakir hayal bölgelerinde durur; mavi bir akşam daima üstünde
dinlenir, eteklerinde deniz ruhlara bir uyku sessizliği döker. Kadınlar orda
güzel, ince, saf, geceye bağlıdır, hepsinin gözlerinde senin hüznün var, hepsi
kız kardeş yahut sevgilidir; dudaklarındaki ağlayışlı öpüşler, yahut, o
gözlerindeki mavi soru sükutu gönülde acıları uyutmasını bilir. Onların ruhu
kızgın akşamdan kesif menekşelerdir ki durmadan sükûn ve sessizliği arar; ayın
hüznünün ışıksız parıltısı sanki yalnız ellerine sığınmış. O kadar çelimsiz
ki, ah, onlar, onların dilsiz ve ortak hüzünleri, sonra dolgun akşam, o hasta
deniz, hepsi o yerde birbirine benzer.

        O belde hangi hayali kıtada? Hangi uzak
nehirle sınırlı? Bir yalan yer midir veya mevcut? Fakat bulunmayacak bir hulya
sığınağı mı? Bilmem.. Yalnız bildiğim sen ve ben ve mavi deniz ve bu akşam ki
bende hüzün ve ilham tellerini titretiyor, uzak mavi bir ülkeden ayrı kalarak
bu yerde bu sürgün ve hasrete ebediyen mahkûmuz…

_______________________o______________________

        mektup benim her şeyimdir yazı türleri içinde. çünkü hem sıcaktır mektup, hem de doldurabilirseniz içini ortaya güzel bir “minik eser” çıkıverir. 

        gelelim günün şiirine ve onun garip şairine: 

        ”o belde” adlı şiir, ahmet haşim ustanın bütün şiirlerini silip süpürecek kadar şairinin hayata bakışını anlatan bir şiirdir. ahmet haşim, fecr-i âtî edebiyatının en önemli şairidir kaynaklarda. ancak bence bu övgü yeterli değildir. zira bana göre fecr-i âtî adlı edebi akımın varlık sebebidir o. türk edebiyatında tek bir kişiye edebi dönem verilmesinin haşim dışında örneği de yoktur. belki mehmet akif ersoy ( R.A.) için -milli edebiyatın içinde serbest duruşludur- bu payeden bir miktar söz edilebilir. haşim’in yanına birkaç kıytırık isim koyarak -o da düzyazıda- dönemi kapatmışlardır. halen ordu lisesi’nde edebiyat muallimi olan, köyümün 8 tane edebiyat öğretmeninin pîri / üstadı durumundaki sevgili ağabeyim caner akyurt’a bir gün şöyle bir soru yöneltmiştim: eğer sen dindar bir insan olmasaydın, favori şairin kim olurdu? cevap kesinlikle haşim’di. maalesef haşim’de din yoktur. onu üstün kılan yegane iki şey vardır: bir dindarda olması gerekecek kadar büyük bir hüzün ve şairanelik. bu nedenledir ki, o belde şiirini ben iki kısım olarak ele alırım. bunlardan biri, hayranlık duyduğum hüzün kısmı, bir diğeri de şairin kendi hayal dünyasını ilgilendiren kısım. bendeniz bu şiirin hüzün mısralarının birçoğunu gayr-i ihtiyârî ezberlemiştim vaktiyle. hala da terennüm eyler dururum.

          haşim’in o güzel mısralarına geçmeden önce çok kısa bir dedikodusunu yapacak olursak, kendisini çok çirkin görmesiyle ve sevgilisinin olmamasıyla meşhur ve de hastalıklı bir kişiliğe rastlarız. aslında onun da hayatında birkaç kadın olmuştur ama asla istediği sevgi ya da sevgiliyi bulamamanın üzüntüsü ve ümitsizliği, şiirinin belki de asıl konusudur. evet, zaman zaman insanı karamsarlığa sürükleyecek kadar ümitsizdir o. bu nedenle de; olan bitenin çırçıplak ortaya döküldüğü realiteden sürekli kaçmış ve hayale, hayalin hüznüne, hüznün en saldırgan saati olan akşam vaktine sığınmıştır. acı ve sıkıntı içinde bir hayat sürdürmüştür.

         ”imandır o cevher ki, ilahi, ne büyüktür

          imansız olan paslı yürek sinede yüktür”    diyen akif, haşim gibilerin düştüğü acı durumu ne güzel de anlatmıştır.

          şiirin günümüz türkçesiyle verildiği nesrinden de anlayacağınız üzre, şiirde, hayal ürünü bir beldeden bahsedilmekte, orada kadınların, gerçekte olanların aksine, ne kadar da masum, ince, huzur veren yaratıklar olduğu vurgulanmaktadır. aslında haşim’in o belde dediği yer olsa olsa cennettir ve şair cenneti dünyada bulamamanın ıstırabını çekmektedir. üstelik ordaki sevgilisi hayal ettiği eşidir ve de diğer kadınlar belki hurilerdir. “şair ister bilerek, ister bilmeyerek mutlak hakikati arayan kişidir” der necip fazıl poetikasında. haşim’in garip durumu da bunun en güzel örneği olsa gerektir.

          o belde’de dört tane olmazsa olmaz vardır: “sen, ben, güzelliğini sana borçlu olan akşam vakti, düşünce elemlerine bir sığınak olan mavi deniz…” bu dörtlü varsa şair cennettedir adeta. ama bu şiirde beni asıl vuran mısralar bundan sonra geliyor. bu dörtlünün tamamının ortak paydası, “melâli anlamayan nesle aşina değiliz” mısraıdır. bu mısra, bel ki mısra-ı bercestedir. bu kadar güzel mi anlatılır hüznün üstünlük taşıyan güzelliği? inanılmaz derler ya, öylesine güzel bir sözdür bu. benim, cumhuriyet öncesi ve cumhuriyetin ilk yılları türk edebiyatında en çok sevdiğim şey, bugünden yüz yıl önce yazılmış bir şiirin ya da mısranın, taşıdığı anlamı hiç mi hiç kaybetmeden, bugüne de hitap ediyor olmasıdır ki, bugün de ben ve benim gibi düşünen az sayıdaki insan “melâli anlamayan nesle aşina değiliz”dir. cumhuriyetin nimetlerinden yararlanmayı bir kenara atıp; ilericiliği batı özentisi sanan zavallı ama zalim anlayışlar bomboş, kupkuru, kişiliksiz, duyarsız, yabancılaşmış bir nesil yaratarak öz kültüre en ağır darbeyi indirmişler; kendi yarattıkları bu zalim ve her şeyi tüketen neslin geldiği saldırgan, laf anlamaz, aptal duruma şaşkınlık ve çaresizlik içinde kayıtsız kalmışlardır. değer yargılarını kaybetmiş bu neslin her yaptığını normal göre göre, normal düşünenlere anormal muamelesi yapan bir toplumun bugünkü ahlaki çöküşünün ilk sinyallerinin verildiği bir dönemde yazıldığı belli olan bu mısraları, bu yüzden çok seviyor ve önemsiyorum. bir miktar hüzünlenip gözyaşı bile dökemez olmuşuz, taşa dönmüşüz zamanla. farkında olmadan beynimizi, ruhumuzu, erdemlerimizi satmışız zamanla. en acısı da kutsalımızı koruyamamışız. topluma -birtakım korku filmlerinde olduğu gibi- tarifi muhal ve inanılmaz bir hızla yayılan bir virüs bulaşmış adeta. bu virüsü kapmayan az sayıdaki insan da haşim’in dediği gibi aşağılanmış hep:

“sana, yalnız bir ince, taze kadın

 bana, yalnızca eski bir budala 

 diyen bugünkü insanlık 

 bu sefil iştah, bu kirli bakış

 bulamaz sende bende bir mana” derken, bırak onlar bulmasın bir mana diye haykırır sanki şair. bir anlam veremesin onlar der gibi…

        fakaaat! haşim kaybedenlerden olmuştur sonunda. çünkü ne “o belde” vardır, ne de o sevgili. ne güzelliğini sevgiliden alan akşam vakti, ne de mavi deniz… işte en acısı da budur. kazanan yine şeytanın askerleridir dünyada! çünkü dünya -kelime anlamıyla bile- alçaktır! realitesi acıdır dünyanın. çirkindir. çirkinliklerin kol gezdiği cehennemdir dünya hayatı. o yüzden şair, acı bir feryatla:

“uzak ve mavi gölgeli bir beldeden ayrı kalarak, bu lanet yerde, bu sürgün ve hasrete ebediyen mahkumuz” der. 

        hayır! akif öyle demez:

        “ey dipdiri meyyit! iki el bir baş içindir

         davransana, eller de senin, baş da senindir!” der.

        “ye’s öyle bataktır ki, düşersen boğulursun

         ümide sarıl sımsıkı, seyret ne olursun!” der.

        “âtîyi karanlık görerek azmi bırakmak,

          alçak bir ölüm varsa eminim budur ancak!” der. 

         ”karşında ziya yoksa; sağından, ya solundan

          tek bir ışık olsun buluver… kalma yolundan!” der. 

         ”alemde ziya kalmasa, halk etmelisin, halk!

          ey elleri böğründe yatan şaşkın adam, kalk!” der… 
 

          der, der de; kolay değildir ki kalkmak. nefis kalır mı şeytanın emrinden geri. keşke “o belde” diye bir yer olsaydı. olmadığına göre, keşke melâl denizinde yıkanan bir neslimiz olsaydı. olmadığına göre, keşke ümide sımsıkı sarılanlardan olsaydık…

          “ya hamiyyetsiz olsaydım, ya param olsa idi” demişti akif. seyfi baba’yı hasta yatağında ziyarete gidip ona üç beş kuruş harçlık vermek isteyince elini cebine atmış, para bulamamıştı. şimdi ben de bir başka açıdan o duyguyu yaşıyorum…

         ben, ne mi derim: kâh haşim gibi o belde’ye kaçar hayalle yaşarım. kâh akif gibi haykırır ve çabalarım. bu ikisinin ortası da necip fazıl’dır zaten… 

Ali Rıza, 13 aralık 2006      

pekala, şimdi bir de günümüz magazin medyasına kulak verelim: “altı ay büyük aşk yaşadılar!”… yani… birbirlerinin bedenini (af buyrun) sömürdüler! aşk ne hale düştü şimdi… “çıkıyorlar” sözcüğüne hiç girmiyorum…(Ali Rıza, 28.Kasım.2006)

    bu aralar bende, hiç hoşlanmadığım bir ruh hali var. bazen yaşıyorum bunu. tuhaf hissediyorum. yorumsuz hissediyorum… konuşmak istemiyorum mesela. sanki birçok sır -hayata ve ölüme dair- çözülmüş de eylem sıkıntısı kalmış bir tek. böyle garip hissediyorum işte. konuşmaya hem mecalim yok, hem de kendimi tekrarladığımı düşünüyorum konuştukça. “her dem yeniden doğamama” sıkıntısı galiba. hani “yeni sözler söylemek lazım” demiş ya mevlana. yeni sözler, yeni keşiflerle mümkün aslında. yeni bir şey keşfetmekse “ümide sımsıkı sarılmak”tan geçiyor akif’in deyimiyle:    

          “ey dipdiri meyyit, iki el bir baş içindir

           davransana; eller de senin, baş da senindir”

     bazen atalet kaplıyor düşüncelerimi. davranmak bile beyhude geliyor. halbuki:

           “âtîyi karanlık görerek azmi bırakmak

            alçak bir ölüm varsa, eminim budur ancak

            dünyada, inanmam, hani görsem de gözümle

            îmânı olan kimse gebermez bu ölümle!”

diyen de akif. Allah ondan razı ve hoşnud ola. ve ona rahmet eyleye…

           ”ye’s öyle bataktır ki düşersen boğulursun

             ümîde sarıl sımsıkı, seyret ne olursun”

            akif… başka söze ne gerek…

            ve fuzûlî:

            “aşk imiş her ne var alemde

             ilim bir kîl u kâl imiş ancak”

      pardon? ne dedin sen? ilim bir dedikodu diyorsun yani. onca fen, onca teknoloji, onca hesap, onca bilimsel veri… sadece dedikodu diyorsun. aşk diyorsun. aşk… hangi aşk?.. el-cevap : Allah aşkı… âmennâ… iyi de hiç kula aşık olmayan ne bilir aşkı?

      eski zamanlarda köyün birinde bir adam (af buyrun) eşeğini kaybetmiş. aramış taramış bulamamış adam. sonra komşu köye bakmak için yola düşmüş. komşu köyde bir adama eşeğini tarif etmiş ama nafile. sonra eşeğini sorduğu adam ona: “bu köyde bir şeyh var. şu an köy odasında sohbet veriyor. orda kalabalık bir dinleyici topluluğu var. belki onlardan biri eşeğini görmüştür” diyerek yollamış bizim köylüyü. neyse adam bulmuş sohbet mekanını. “ağalar, demiş, ben eşeğimi kaybettim. içinizden onu gören oldu mu?” şeyh efendi, müdahil olmuş duruma ve köylüye biraz oturup sohbeti dinlemesini, sohbetin bitmek üzere olduğunu ve sohbetten sonra eşeği birlikte arayabileceklerini söylemiş. adam oturmuş, dinlemeye başlamış. az sonra sohbetin sonu gelmiş ve şeyh, topluluğa: “içinizde hiç aşık olmayan var mı?” diye sormuş. adamın biri el kaldırmış. şeyh efendi bizim köylüye dönüp: “işte, demiş, eşeğin bulundu!”

     pekala, şimdi bir de günümüz magazin medyasına kulak verelim: “altı ay büyük aşk yaşadılar!”… yani… birbirlerinin bedenini (af buyrun) sömürdüler! aşk ne hale düştü şimdi… “çıkıyorlar” sözcüğüne hiç girmiyorum…

     aşk… kesinlikle kavuşulan bir hakikat değildir. çünkü kavuşulan bir hakikat, hakikat olmaktan çıkar. sözü biraz ayıpsa da bir türküde: “sevda baştan gitmiyor / sarılıp yatmayınca” der. demek ki kavuşulunca o sevda baştan gidiyor. o nedenle değil midir ki, birbirlerine büyük bir aşk besleyerek kavuşanlar bir süre sonra birbirlerinden nefret eder hale gelir. çok örneği vardır bunun.

     aşık kimdir peki? tapandır ilahına. evet evet; insan neye aşıksa ona tapar. orhan gencebay’ın “ilah gözlerin” adlı bir şarkısı vardır. insan önce korkuyor bu sözlerden. Allah’a ortak koşmaktır bu. iyi de aşığın başka şansı yoktur ki… tapmıyorsa zaten aşık değildir ki. adına ne denirse densin, aşk değildir tapma yoksa. aşık, sevgiliden başka ne düşünür, ne yer, ne içer, ne uyur? varsa yoksa “o” der. aşık, her şeyi -ölümü bile- göze almıştır ki, insan içinde rezil olmak da neymiş? aşağılanmak, hor görülmek?

              “fuzûlî rind-i şeydâdır, hemîşe halka rüsvâdır

               sorun kim bu ne sevdadır, bu sevdadan usanmaz mı”

     “fuzûlî aşıkların rindidir. her zaman halka rezil rüsva olandır.”

      Kays, yani mecnun neden meşhurdur? ferhad ya da kerem? kavuşamamışlardır da ondan…

      aşık maşukuna tapar, dedik. işte şimdi anlıyorum muhammed ikbal’in şu sözünü: “müslüman, eğer aşık değilse kafirdir!” aman yâ Rabbî…

      evet, müslümana düşen; dünyada asla kavuşamayacağı varlığa aşık olmaktır haddizatında. kavuşamayacağı için aşkı da bitmeyecek, aksine artacaktır. işte şimdi anlıyorum fuzûlî’nin derdini. dünya aşklarının geçiciliğini. mevlana’nın şems’e kaçışını ve: “derdiniz yoksa Allah’tan dert isteyin!” sözünü. “bela-yı aşk”ın kıymetini… lakin ben kendi adıma aşksızlığımın / eşekliğimin kurbanıyım aslında. şimdi anlıyorum akif’i:

              “müslümanlık nerde, bizden geçmiş insanlık bile

               alem aldatmaksa maksat, aldanan yok, nafile

               kaç hakiki müslüman gördümse hep makberdedir

               müslümanlık bilmem amma galiba göklerdedir”

      sözlerimi, mecnun’un ve hz. Ali(ra)’nin güzel örnekleriyle bitirmek istiyorum. hz. Ali’nin bacağına hançer saplanır. onu çıkaracakları zaman, acı çekmesinden korkarlar. o da “durun” der, “namaza durayım da, onu öyle çıkarın.” çünkü namaza benim gibi değil, aşk ile durduğundan acı çekmeyecektir.

      mecnun, leyla aşkıyla çöllere atar kendini. gözü görmez olur üstelik. tipik bir aşık hali içinde perişan ve pejmürde bir halde sürünmektedir çölde. farkında olmadan, namaz kılan bir bedevînin önünden geçer mecnun. bedevî hemen namazı bitirir, koşar, mecnun’u kolundan yakalayıp sarsar: “utanmıyor musun be adam?! namaz kılanın önünden geçilir mi?!” mecnun gayet sakin bir rind haliyle adama döner ve: “sen” der, “hem namaz kılıyorsun, hem de beni görüyorsun öyle mi?!”

Ali Rıza, 28 kasım 2006

bir göl/deniz/ırmak bul. bir çiçek bul. bir nesne
bul, ne biliim sevdiğin bir şey olsun. ona anlat
hayallerini/umutlarını/sevinçlerini/hüzünlerini. bir
ağaçla dostluk kur belki. ona anlat. göreceksin çok
şey değişecek. sonra fark edeceksin güzel insanları.
sadece onlarla paylaşmayı öğreneceksin. ve huzur
gelecek, tarif edemediğin bir huzur…(Ali Rıza, 31.01.2001)

          insanları anlamak gerçekten de zor. bunu yaşayan
sadece sen diilsin. ama insan, yaşadığı sıkıntıyı
dünyanın en büyük sıkıntısı sanırmış. ateş düştüğü
yeri yakıyor değil mi?
          ben de çok acı çekiyorum. üstelik acı, hiç ara
vermiyor bana gelişine…
          “hep mi böyle?” diyorsun ya, diildir belki. belki
başka bir yerde/zamanda diildir. ama galiba sorunun
büyük bölümü biziz. hep beklentiyle yaşıyoruz. bence
beklentilerimizdir bizi üzen. düşünsene; bir günde kaç
değersiz insana haddinden fazla değer biçiyoruz? kaç
müsveddeyi “insan” sanıp yöneliyoruz? ve hepsinden
aynı iki yüzlü tavrı görüyoruz… insanlardan bir
şeyler (güzel tavırlar vb.) beklemesek belki, hayal
kırıklığına uğramayacağız. belki de yapabildikleri
küçük bir güzellik için mutlu olacağız. 

          biz hep güzel davransınlar istiyoruz. bir gün bir
yerde bir güzellik buluyoruz. onu önümüze gelenle
paylaşıp yok ediyoruz. bir tür iradesizlik bu. yani
insana duyduğumuz ihtiyaç bize güzel insan ayrımına
gitmeden paylaşmayı salık veriyormuş gibi
davranıyoruz. halbuki; bazı böcekler vardır,
(afedersin) pislikte yaşarlar ve gül bahçesi onları
sıkar. onlar balı kusacaklardır. vücutları bala
elverişsizdir. biz buna aldırmadan, güzelliği
kusanları ayırt etmeden sunuyoruz temiz/tertemiz duygu
ve düşüncelerimizi. baktığım pencereden böyle
görünüyor. işte beklentisizlik burda önem kazanıyor.
hiç kimseden -basit bir iyiliği bile- beklemeyince,
rahat edersin. zaten çıkmaz diye düşünürsün. az da
olsa bir güzellik bulursan çok fazla mutlu olursun:
şaşkın bir mutluluk yani…
          benim düşüncelerim böyle… daha çok darbe
yiyeceksin. her biri bir öncekini aratacak cinsten
darbeler. ama inadına iyi olacak ve inadına
arayacaksın güzeli. hayatın güzelin/balın peşinde
geçecek. zaten istemesen de böyle olacak. yoksa
çirkinlikleri kusarsın. bir kere tatmışsın ya balı.
hiç şansın yok!..
          hep kaçıyoruz hüzünden. sonra yakalanıyoruz
olmadık bir yerde. kaçmasak, acıyı içimizde
yaşasak/yaşatsak, bal eylesek yani böyle mi olurdu?
geniş bir yüreğin olacak. seveceksin tabii ki; insanı,
çiçeği, mavi rengini denizin ve göğün… ama
elletmeyeceksin pisliklere, sahtekarlara. belki de
bunu salt ihanet etmemek için yapacaksın kendine…
          bir göl/deniz/ırmak bul. bir çiçek bul. bir nesne
bul, ne biliim sevdiğin bir şey olsun. ona anlat
hayallerini/umutlarını/sevinçlerini/hüzünlerini. bir
ağaçla dostluk kur belki. ona anlat. göreceksin çok
şey değişecek. sonra fark edeceksin güzel insanları.
sadece onlarla paylaşmayı öğreneceksin. ve huzur
gelecek, tarif edemediğin bir huzur…
          birçok -maddi/manevi- sorunumun içinde en çok ne
istiyorum biliyor musun: sadeleşmek! evet, sadeleşmek
istiyorum, tanıdığım insanlardan, yarım bıraktığım her
şeyden. böylece sorunlarımdan sadeleşmek…
          benim dağarcığımda bunlar varmış bugün. çalakalem
yazdım yine: geldiği gibi. böylesini severim…

Ali Rıza, 31 ocak 2001

 yine hüzünlüyüm bu akşam. belki her akşam kadar.
hüzün -bir anlamda- kuşatıyor hayatımı. “adam gibi”
yaşamaktan hüznü, şikayet etmem. hatta zevktir/hazdır
öylesi bir hüzün. çok şey öğrenirsin ondan. kötü olan;
sürekli bir sıkıntıya düşmek, arabesk bir melankoli
yaşamaktır. hüzünde ise sevgi vardır, yüce bir emek
vardır. bazen acıya “hoşgeldin” diyebilmektir hüzün.
şairin ifadesiyle “acıyı bal eylemek”tir…(Ali Rıza, 03.01.2001)

           yine hüzünlüyüm bu akşam. belki her akşam kadar.
hüzün -bir anlamda- kuşatıyor hayatımı. “adam gibi”
yaşamaktan hüznü, şikayet etmem. hatta zevktir/hazdır
öylesi bir hüzün. çok şey öğrenirsin ondan. kötü olan;
sürekli bir sıkıntıya düşmek, arabesk bir melankoli
yaşamaktır. hüzünde ise sevgi vardır, yüce bir emek
vardır. bazen acıya “hoşgeldin” diyebilmektir hüzün.
şairin ifadesiyle “acıyı bal eylemek”tir…
          yılmaz erdoğan, “oto gargara”sının bir sahnesinde
aynen şöyle der:
         “adam gibi hüzünlerdir adam eden adamı//ağlamayı
bilmeyenin kahkahasından bir b.k olmaz!”
          bu sözü çok sevdim ben. kaba da olsa -affına
sığınarak- paylaşmak istedim.
          şarkılar ve şiirlerde hep o yok mudur?     hani
“akşam oldu / hüzünlendim ben yine”…
    
     “dört yanımda uçurumlar
      paramparça bir hayat
      çıldırtan yalnızlıklar
      ve melankoli…”
     
     “kendi gitti
      ismi bile kalmadı yadigar
      yalnız şu beyit kaldı
      kahve ocağında, el yazısıyla:
      ‘ölüm Allah’ın emri
       ayrılık olmasaydı’…”

          biliyor musun, “şafak türküsü”nde en çok sevdiğim
bölüm şurası:
     “ölmek ne garip şey anne
      bayram kartlarının tutsaklığından aşırıp bayramı

      sedef kakmalı bir kutu içinde
      vermek isterdim çocukların eline
      sonra, sonra benim güzel annem
      damdan düşer gibi
      vurulmak isterdim bir kıza
      gecenin kıyısında durmuşum
      kefenin cebi yok
      koynuma yıldız doldurmuşum
      koşun çocuklar koşun
      sabah, üstüme üstüme geliyor…”

Ali Rıza, 3 ocak 2001

bu durumu birkaç kez yaşadım.
sanki hayatın şifresini bulmak gibidir. ayakların yere
basmaz. çocuklar kadar mutlu ve umarsız olursun. bi
süre sonra realitenin acımasız tokadını yediğinde
aklın başına gelir. ama yine de yaşadığın en güzel
şey/şeyler olarak hatırlarsın o anları…(Ali Rıza, 29.10.2000) 

        Merhaba sevgili dost,

        Gönderdiğin dörtlük ve bu dörtlüğe dair düşüncelerimi yazdım bu mektupta:

         ”görünmez cevheri buldum diyerek
          körlüğü kör ettim deli bir taşla
          bilmeyi bilmeden bildim diyerek
          boşluğu doldurdum dolu bir boşla”

         görünmez cevher; insanlar için, idelerdir. yani
kimin idealinde ne varsa o kastedilir. bunu çok geniş
düşünebilirsin. ancak burada biz erdemli/güzel/insani
bir ide olarak alacağız. deli bir taşla körlüğün kör
edilmesi, insanın, idealini bulma ya da ona kavuşma
coşkusuyla yaşadığı devinimdir. bu, genellikle uzun
sürmez. çünkü ulaşılan gerçeklik, bir süre sonra
yetersiz kalacaktır. (bu durumu birkaç kez yaşadım.
sanki hayatın şifresini bulmak gibidir. ayakların yere
basmaz. çocuklar kadar mutlu ve umarsız olursun. bi
süre sonra realitenin acımasız tokadını yediğinde
aklın başına gelir. ama yine de yaşadığın en güzel
şey/şeyler olarak hatırlarsın o anları…)
        aşıkların durumu da böyledir. hayata farklı ve daha
bir coşkulu bakarsın aşıkken. kısaca; hayatın anlamını
bulduğunu sanmaktır bu.
        insanın cevher sandığı şeyi bulmadan önceki halidir
körlük. onu da yaşadığın coşku/helecan haliyle yok
edersin/ettiğini sanırsın. ruyada gibisindir. bir de
delilik tıbbi anlamda diildir. bazen deli yanlarımız
gerekir hayata. kastedilen o ruh halidir.
        çirkin ve acımasız realiteyle karşılaşınca,
tutunduğun cevherin sahte olduğunu, serap gördüğünü;
dolayısıyla, daha bilmeyi bile bilmediğini fark
edersin. son iki mısrada bu durum anlatılıyor.
        artık tekrar boşluktasındır. aşık için sevgili
yoktur artık. idealize edilen şey yoktur. yine her
sabah ağır bir hayata uyanırsın. bitmiştir o coşku.
büyüdüğünü fark eden çocuğun hüznü gibidir bu. ama bi
şekilde tutunursun hayata. işte o halin boşluk
doldurmaktır. dolduramazsın ama ümidin vardır. belki
bir sabah…
        dolu bir boş tezatı; avuntuların ve boş
tesellilerindir. güçsüzsen hayata karşı, kendini
külünden yaratamaz ve mağlub olursun. güçlüysen…
beklersin hala…………….

      NOTLAR:
1. BU YAZILANLAR TAMAMEN BENİM KİŞİSEL YORUMUMDUR.   
SONUÇTA HER İNSAN BİRİKİMİ KADAR YORUM YAPAR.

2. AŞIK ÖRNEĞİ, ALANIMLA İLGİLİDİR. EDEBİYATTA HER
ŞEYİN TEMELİ AŞKTIR:
          aşk imiş her ne var alemde
          ilim bir kıyl ü kal imiş ancak
                              FUZULİ
kıyl ü kal: dedikodu

3. BU YAZI; “ASLINDA HAYAT, ÖLÜME KADAR BİR ARAYIŞ VE
BEKLEMEKTEN İBARETTİR.”  DÜŞÜNCESİNDEN HAREKETLE
OLUŞTURULMUŞTUR. DÖRTLÜĞÜN ANA FİKRİ BENCE BUDUR.
         “bulup bulup yitirmekmiş
          düşsel bir oyuncağı..”
                                
…VE HANGİSİNE ULAŞIRSAK “BU DEĞİL” DERİZ.

Ali Rıza, 29 ekim 2000